ONTMOETING: interviews met jongeren over geloof en kerk

Hoe denken jongeren nou eigenlijk over kerk en geloof? Deze vraag wordt mij vaak gesteld. In de komende maanden zullen er in de Onderweg achtereenvolgens negen interviews verschijnen. Negen ontroerende en eerlijke interviews met jongeren tussen de 17 en 30 jaar. Ze zijn stuk voor stuk verschillend en bieden een scala aan antwoorden over hoe deze jongeren kijken naar de kerk, hoe ze denken over de toekomst en wat voor henzelf belangrijks is. Het zijn verhalen over keuzes maken en prioriteiten stellen. Over volwassen worden en je eigen weg vinden. Over het belang van liefde, familie en vrienden. Ik wens u heel veel leesplezier! Onder elk interview zal een vraag staan om nog eens verder over na te denken.

Ds Marije Hage

Interview 7: Pas als je volwassen bent, ga je ook verder kijken

Pas als je volwassen bent, ga je ook verder kijken

Wat zijn je eerste associaties bij het woord 'kerk'?

Een plaats waar je samenkomt en waar je gelooft. En dan hoeft het niet eens perse een groot gebouw te zijn.

En wat zijn je associaties bij het woord 'geloof'?
Iets waar je steun aan kan hebben, wat je kan helpen. Waardoor je beslissingen kan maken. Waartoe je kan bidden. En je kunt er hoop uit halen.

Hebben die twee woorden iets met elkaar te maken?
In een kerk kom je samen als je gelooft. In principe geloof je natuurlijk zelf en geloven is voor iedereen weer anders. Maar in de kerk zullen mensen er meer voor openstaan om erover aan elkaar te vertellen dan in een kroeg.

En wat hebben de woorden níet met elkaar te maken?
Je gelooft natuurlijk voor jezelf. Het is niet alleen zo dat je in de kerk gelooft, ook daarbuiten.

Wat is jouw vroegste herinnering aan kerk?
De kindernevendienst denk ik. En ook dat het vroeger ook wel saai was.

Ja?
Ja, vroeger was het soms wel oorlog hoor, op zondagochtend.

Was het verplicht?
Ja, tot op zekere leeftijd. Daarna niet, maar dan moest je wel naar kerksite. Maar dat vond ik dan ook wel leuk.

En hoe werd het geloof verder vormgegeven in je opvoeding?
Bidden voor het eten. Met Kerst en Pasen ook altijd naar de kerk. Mijn ouders hebben ons wel vrijgelaten: we mochten uiteindelijk zelf kiezen. Ik denk dat we tot een jaar of 12, 13 wel moesten.

Vind je de kerk veranderd ten opzichte van vroeger?
Er zijn wel wat veranderingen, maar nee niet heel erg, vind ik. Er is een beamer en ook de inhoud van preken is wel iets meer up to date. Maar verder vind ik het niet heel erg veranderd.

Vind je de beamer iets uitmaken?
Ja, het is wel makkelijker. Het is wel een verbetering. Vroeger moest je nog op borden lezen welke psalm of gezang er werd gezongen. Nu is het veel makkelijker en gaat het volgens mij ook wel sneller.

En inhoudelijk?
Ja, dat vind ik lastig. Vroeger heb ik niet echt op de inhoud gelet. Weet je wat het is, eigenlijk ga je er al heel lang naar toe, maar aan de andere kant voor mijn gevoel begint het ook net voor me.

Ja, dat snap ik. Een verschil tussen vanzelfsprekend en bewust?
Ja, het was wel vanzelfsprekend dat we gingen. Een soort automatisme. Je lette niet echt op wat er werd gezegd. Je probeerde het wel, maar het was aan de andere kant ook nog best lastig, omdat je nog niet zo oud was. Ik denk dat je echt volwassen moet zijn, voordat je dat allemaal begrijpt en ook als je er wat mee wilt kunnen doen. Als je 12 jaar bent, dan denk je nog niet zo verder. Pas als je volwassen bent, ga je ook verder kijken.

Vind je de bijbel lastig te begrijpen?
Ja, daar komen wel woorden in voor waarover je drie keer moet nadenken en dan nog voor meerdere interpretaties vatbaar zijn.

Vind je dat hinderlijk?
Nou ja, nu niet. Als volwassene begrijp je het beter.

Maar hoe praat je daar dan met anderen over? Je had het net over de kroeg.
Ja, dat is lastig.

Maar komt het onderwerp daar dan langs?
Ja, soms. Af en toe. Maar ook dan vind ik het soms lastig om uit te leggen.

Hoe staan vrienden van jou er tegenover?
Ja, die vinden het wel bijzonder. En ook leuk om mee te maken, zoals de belijdenisdienst van laatst bijvoorbeeld.

Ja, en heb je het gevoel dat er ruimte is om er iets over te vertellen? Of heb je het gevoel dat je je moet verdedigen als ze iets vragen?
Ja, vroeger had ik dat gevoel wel, maar dat is minder. Doordat ze een keer zijn geweest is dat nu anders. Eerst ging het om praktische vragen: hoeveel mensen zitten er op zondagochtend en hoe gaat het met de collecte? Nu ze er een keer bij zijn geweest, weten ze dat soort dingen.

En wat vonden ze er van?
Ja, ze vonden het wel leuk om een keer mee te maken.

Was het begrijpelijk voor hen, denk je?
Tja, over de inhoud hebben we het niet echt gehad. Maar ik denk het wel. Het was ook wel een dienst waarin er veel gebeurde.

Wat zou voor jou een ideale kerk zijn?
Waar iedereen samen kan komen en zijn verhaal kan doen. Jong en oud. En dat het ook duidelijk is, dat het voor iedereen goed wordt uitgelegd. De bijbel is een moeilijk boek om te lezen.

En hoe ziet de dienst er dan uit?
Tja. Lastig. Je bent dingen gewend, maar als het anders is dan is het ook leuk. Het hoeft niet altijd vast. Er moet ook ruimte zijn voor verandering. Dan trek je ook andere mensen.

Ja, het eerste dat je zei was dat er voor iedereen ruimte zou moeten zijn om zijn of haar verhaal te doen. Is dat het belangrijkste voor jou?
Ja, ik denk dat je ook van iedereen kunt leren. Door met elkaar in discussie te gaan, het gesprek met elkaar aan te gaan, daar leer je veel van.

We hadden het over de ideale kerk. Ideaal is een bepaald plaatje, en niet de realiteit. Waarom is het zo moeilijk om een ideale kerk te zijn?
Ja, iedereen voelt zich weer prettig bij iets anders. En er zijn altijd mensen die dingen niets vinden. Dus een beetje compromis zoeken blijft er altijd. En bij een ideale kerk denk ik ook aan een mix van jong en oud. Nu is het een beetje een grijze golf.

Ja, er is wel een tweedeling tussen wat er in de kerk zit en wat er bij kerksite zit. Waarom denk je dat dat zo is?
Omdat het altijd is gegaan zoals zij het wilden.

Zoals de grijze golf het wilde?
Ja.

En waarom gaan de jongeren nog wel naar de kerksite, maar niet meer naar de kerk?
Omdat het gewoon een leuke groep is om in mee te doen. Plus, het is ook wel heel ouderwets in de kerk. Alles gaat zoals het al jaren gaat. Het is niet dat mensen worden getriggerd met: er gebeurt weer eens wat of er is verandering of het is leuk om naar de kerk te gaan.

Wat zou jij als eerste veranderen?
Nou, ik vind 10.00u wel vroeg (lacht). Ja, serieus. Dat is wel zo. Ik denk dat dat ook voor jongeren wel redelijk afstoot. Het is te vroeg. Als je dan wel bent gegaan, dan heb je nog wel de hele dag. Maar ik vind 11 uur niet erg. En dan heb je ook nog de hele dag (lacht). En waarom altijd alleen op zondagochtend? Waarom niet op een andere dag?

Wanneer voel jij je ergens thuis?
Als je op je gemak kunt zijn. Als je met vrienden bent.

Voel jij je thuis in de kerk?
Na de dienst zul je niet zo snel alleen staan. Dat zegt ook wel wat. Er komen altijd mensen naar je toe. Ja, dat zijn ook veel familie en vrienden, maar het zegt wel wat.

Wie of wat is God?
Ja lastig. Ja, ik weet niet of het een persoon is of zo. Maar je voelt je er wel goed bij. Je kunt je verhaal er bij kwijt.

Is het meer een iets of een iemand?
Lastig. Maar je praat altijd tegen een iemand. Ik weet het niet je kunt het beter een iemand noemen. Maar ik vind het lastig om te duiden hoe die er dan uit zal zien. Het gaat om het gevoel erbij. Het maakt niet uit hoe of wat, iets of iemand. Ik zou het ook raar vinden als je opeens iemand er bij ziet. Dan denk ik: nee. Ik vind het prima dat het een oningevuld beeld is. Daar kan ik mee leven.

Is dat ook iets wat verandert door de jaren heen?
Ja, vroeger dacht ik dat het een oude man was met een witte baard (lacht). Zal vast wel ergens zo afgebeeld zijn, in een kinderbijbel of zo wat je dan overneemt. Voor mij is dat nu wel weg tenminste.

Hoe weet je hoe je moet bidden?
Ik denk dat iedereen dat persoonlijk voor zichzelf moet uitvinden. Dat ligt er maar net aan waar je je zelf prettig bij voelt. Wanneer kom je tot rust en wanneer doe je dat. Ik denk dat iedereen daar zelf wel een moment voor kan vinden of een plek. Dat hoeft niet perse alleen in de kerk.

Wat is de belangrijkste vraag die de kerk zich moet stellen voor de toekomst?
Eh, hoe blijven we de kerk volhouden? Met welke ontwikkeling moeten we meegaan om te zorgen dat de kerk vol blijft? Wat willen mensen? Wat moet er gebeuren om mensen er bij te houden en hoe doen we het met de aanwas van nieuwe leden?

Ideeën daarover?
Lastig, nee heb ik niet. Toch is het heel belangrijk.

Je had het over bepaalde waarden. Dat er ruimte is voor mensen om hun verhaal te doen. Misschien zijn er nog wel meer van dat soort dingen?
Kijk naar de jeugd van nu. Hoe zij zich ontwikkelen en hoe je die er bij kunt krijgen.

Wat hebben jongeren van nu het meeste nodig?
Dat ligt aan de opvoeding. Mijn ouders lieten ons zelf kiezen. Dus het loslaten heb ik wel ervaren als belangrijk. Niet perse dwingen, want op een gegeven moment gaat dat tegen je werken. Dan gaan ze er met tegenzin zitten.

En hebben jongeren ook een plek nodig om hun verhaal te kunnen doen?
Ja, wat misschien belangrijk is is dat je altijd bereikbaar kunt zijn. Want iedereen heeft er op een ander moment behoefte aan denk ik, om zijn verhaal te doen.

Dan zou je weer iets met internet kunnen doen.
Ja, bijvoorbeeld.

Wat is het belangrijkste in het leven voor jou?
Gelukkig worden.

En wat is dat?
Je bij vrienden en familie thuisvoelen. Gelukkig zijn in je gezin. Dat vind ik wel het belangrijkste.

Het gevoel dat je ergens bij hoort?
Ja. Ik ben misschien wel een gewoontemens, maar uiteindelijk wil ik gewoon gelukkig worden met een vrouw en kinderen. En met vrienden en familie. Dat lijkt mij gewoon heel fijn.
Er zullen altijd wel dingen zijn. Als ik naar mijzelf kijk, dan vind ik het moeilijk om niet te ver vooruit te kijken. Soms heb ik wat bereikt, maar dan is er altijd wel iets wat je dan minder gelukkig zou kunnen maken. Ik vind het af en toe wel lastig om positief te blijven.

Wat is dat dan. Dat je je dingen blijft afvragen of zo?
Ja, ik ben dan bijna afgestudeerd, maar ondertussen zit ik dan te denken: 'dan moet ik wel een baan gaan vinden en zo voort'. Zo zit ik dan te malen, maar eigenlijk moet je gewoon blij zijn dat je afgestudeerd bent.

Ja, hoe geniet je? Hoe vier je het leven?
Ja, eigenlijk moet je van die momenten genieten. Van de week heb ik te horen gekregen dat ik mijn laatste tentamen heb gehaald en daar kan ik wel van genieten. Dan moet je er even bij stilstaan. Soms doe je dat te weinig en geniet je er niet van als eenmaal iets gelukt is.

Heeft het leven zin?
Ja, en anders maak je zin (lacht)! Ja, dat denk ik wel. Het is nog niet klaar. Tenminste, je streeft naar het gelukkige en dat is er nu nog niet. Ja, dus dan heeft het leven nog zin. Ik wil wel een vader worden. En daarna een opa. Dus daarom heeft voor mij het leven nu nog zin. Ik wil dat mijn kinderen een goed leven hebben, dus ik wil ook een goeie baan. En uiteindelijk wil ik zelf ook wel van het leven blijven genieten. Dus dat houd me ook wel op de been.